سایت کازینو کازینو انلاین معتبرترین کازینو آنلاین فارسی کازینو انلاین با درگاه مستقیم کازینو آنلاین خارجی سایت کازینو انفجار کازینو انفجار بازی انفجار انلاین کازینو آنلاین انفجار سایت انفجار هات بت بازی انفجار هات بت بازی انفجار hotbet سایت حضرات سایت شرط بندی حضرات بت خانه بت خانه انفجار تاینی بت آدرس جدید و بدون فیلتر تاینی بت آدرس بدون فیلتر تاینی بت ورود به سایت اصلی تاینی بت تاینی بت بدون فیلتر سیب بت سایت سیب بت سایت شرط بندی سیب بت ایس بت بدون فیلتر ماه بت ماه بت بدون فیلتر دانلود اپلیکیشن دنس بت دانلود برنامه دنس بت برای اندروید دانلود دنس بت با لینک مستقیم دانلود برنامه دنس بت برای اندروید با لینک مستقیم Dance bet دانلود مستقیم بازی انفجار دنس بازی انفجار دنس بت ازا بت Ozabet بدون فیلتر ازا بت Ozabet بدون فیلتر اپلیکیشن هات بت اپلیکیشن هات بت برای اندروید دانلود اپلیکیشن هات بت اپلیکیشن هات بت اپلیکیشن هات بت برای اندروید دانلود اپلیکیشن هات بت عقاب بت عقاب بت بدون فیلتر شرط بندی کازینو فیفا نود فیفا 90 فیفا نود فیفا 90 شرط بندی سنگ کاغذ قیچی بازی سنگ کاغذ قیچی شرطی پولی bet90 بت 90 bet90 بت 90 سایت شرط بندی پاسور بازی پاسور آنلاین بت لند بت لند بدون فیلتر Bababet بابا بت بابا بت بدون فیلتر Bababet بابا بت بابا بت بدون فیلتر گلف بت گلف بت بدون فیلتر گلف بت گلف بت بدون فیلتر پوکر آنلاین پوکر آنلاین پولی پاسور شرطی پاسور شرطی آنلاین پاسور شرطی پاسور شرطی آنلاین پاسور شرطی پاسور شرطی آنلاین پاسور شرطی پاسور شرطی آنلاین تهران بت تهران بت بدون فیلتر تهران بت تهران بت بدون فیلتر تهران بت تهران بت بدون فیلتر تخته نرد پولی بازی آنلاین تخته ناسا بت ناسا بت ورود ناسا بت بدون فیلتر هزار بت هزار بت بدون فیلتر هزار بت هزار بت بدون فیلتر شهر بت شهر بت انفجار چهار برگ آنلاین چهار برگ شرطی آنلاین چهار برگ آنلاین چهار برگ شرطی آنلاین رد بت رد بت 90 رد بت رد بت 90 پنالتی بت سایت پنالتی بت بازی انفجار حضرات حضرات پویان مختاری بازی انفجار حضرات حضرات پویان مختاری بازی انفجار حضرات حضرات پویان مختاری سبد ۷۲۴ شرط بندی سبد ۷۲۴ سبد 724 بت 303 بت 303 بدون فیلتر بت 303 بت 303 بدون فیلتر شرط بندی پولی شرط بندی پولی فوتبال بتکارت بدون فیلتر بتکارت بتکارت بدون فیلتر بتکارت بتکارت بدون فیلتر بتکارت بتکارت بدون فیلتر بتکارت بت تایم بت تایم بدون فیلتر سایت شرط بندی بدون نیاز به پول یاس بت یاس بت بدون فیلتر یاس بت یاس بت بدون فیلتر بت خانه بت خانه بدون فیلتر Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو Tatalbet tatalbet 90 تتل بت شرط بندی تتل بت شرط بندی تتلو اپلیکیشن سیب بت دانلود اپلیکیشن سیب بت اندروید اپلیکیشن سیب بت دانلود اپلیکیشن سیب بت اندروید اپلیکیشن سیب بت دانلود اپلیکیشن سیب بت اندروید سیب بت سایت سیب بت بازی انفجار سیب بت سیب بت سایت سیب بت بازی انفجار سیب بت سیب بت سایت سیب بت بازی انفجار سیب بت بت استار سایت استاربت بت استار سایت استاربت پابلو بت پابلو بت بدون فیلتر سایت پابلو بت 90 پابلو بت 90 پیش بینی فوتبال پیش بینی فوتبال رایگان پیش بینی فوتبال با جایزه پیش بینی فوتبال پیش بینی فوتبال رایگان پیش بینی فوتبال با جایزه بت 45 سایت بت 45 بت 45 سایت بت 45 سایت همسریابی پيوند سایت همسریابی پیوند الزهرا بت باز بت باز کلاب بت باز 90 بت باز بت باز کلاب بت باز 90 بری بت بری بت بدون فیلتر بازی انفجار رایگان بازی انفجار رایگان اندروید بازی انفجار رایگان سایت بازی انفجار رایگان بازی انفجار رایگان اندروید بازی انفجار رایگان سایت شير بت بدون فيلتر شير بت رویال بت رویال بت 90 رویال بت رویال بت 90 بت فلاد بت فلاد بدون فیلتر بت فلاد بت فلاد بدون فیلتر بت فلاد بت فلاد بدون فیلتر روما بت روما بت بدون فیلتر پوکر ریور تاس وگاس بت ناببتکارتسایت بت بروسایت حضراتسیب بتپارس نودایس بتسایت سیگاری بتsigaribetهات بتسایت هات بتسایت بت بروبت بروماه بتاوزابت | ozabetتاینی بت | tinybetبری بت | سایت بدون فیلتر بری بتدنس بت بدون فیلترbet120 | سایت بت ۱۲۰ace90bet | acebet90 | ac90betثبت نام در سایت تک بتسیب بت 90 بدون فیلتریاس بت | آدرس بدون فیلتر یاس بتبازی انفجار دنسبت خانه | سایتبت تایم | bettime90دانلود اپلیکیشن وان ایکس بت 1xbet بدون فیلتر و آدرس جدیدسایت همسریابی دائم و رایگان برای یافتن بهترین همسر و همدمدانلود اپلیکیشن هات بت بدون فیلتر برای اندروید و لینک مستقیمتتل بت - سایت شرط بندی بدون فیلتردانلود اپلیکیشن بت فوت - سایت شرط بندی فوت بت بدون فیلترسایت بت لند 90 و دانلود اپلیکیشن بت 90سایت ناسا بت - nasabetدانلود اپلیکیشن ABT90 - ثبت نام و ورود به سایت بدون فیلتر

उत्तर प्रदेश में आकार लेता ‘मोदी वोट बैंक’!

अगर भाजपा जातियों के अंतर्विरोधों और संसाधनों में हिस्सेदारी की मार-काट को काबू में रख सकी तो जब तक मोदी का नाम चलेगा, ये वोट बैंक भी चलेगा.

/

अगर भाजपा जातियों के अंतर्विरोधों और संसाधनों में हिस्सेदारी की मार-काट को काबू में रख सकी तो जब तक मोदी का नाम चलेगा, ये वोट बैंक भी चलेगा.

Modi 1
(फाइल फोटो: पीटीआई)

उत्तर प्रदेश चुनाव के रुझान सामने हैं. 403 सदस्यों की विधानसभा में भाजपा और सहयोगी दल 324 सीटों पर आगे चल रहे हैं. कांग्रेस-सपा गठबंधन 57 सीटों पर आगे है जबकि बसपा की बढ़त मात्र 19 सीटों तक सिमट गई है.

आख़िरी बार 1980 के चुनाव में कांग्रेस ने उत्तर प्रदेश में 300 सीटों का आंकड़ा पार किया था, इस बार 37 साल बाद भाजपा ने ये करिश्मा किया है. इससे पहले सिर्फ 1991 की राम लहर में ही पार्टी 200 सीटें पार करके पूर्ण बहुमत तक पहुंच सकी थी.

अगर वोट प्रतिशत की बात की जाए तो भाजपा अपने सहयोगी दलों के साथ लगभग-लगभग 41 प्रतिशत मतों पर खड़ी है, जबकि सपा-कांग्रेस गठबंधन लगभग 28 प्रतिशत और बसपा लगभग 22 प्रतिशत मतों पर टिकी है.

यानी लगभग आधे में भाजपा और आधे में बाकि मुख्य विपक्ष. इलाहाबाद के एक सांध्य अख़बार की हेडिंग है, ‘राम लहर से बड़ी मोदी लहर’. इस चुनाव के लिए इससे ज़्यादा मौजूं शीर्षक और कौन सा हो सकता है.

भाजपा की बढ़त का विस्तार

अगर जाति-समुदाय और क्षेत्र के संदर्भ में इस जीत को समझने की कोशिश करें तो भाजपा गठबंधन ने एक मुस्लिम समुदाय को छोड़ हर जाति और हर क्षेत्र में जीत दर्ज की है.

दलित समुदाय की बात करें तो अवध-पूर्वांचल की पासी बहुल सीटों जैसे बाराबंकी की जैदपुर और हैदरगढ़, सीतापुर की मिश्रिख, हरदोई की बालामऊ और गोपामऊ सीटों पर भाजपा प्रत्याशियों को मिली जीत इशारा करती है कि पासी बिरादरी में भाजपा ने अपनी पैठ बना ली है.

यही नहीं, बसपा के सबके बड़े पासी नेता इंद्रजीत सरोज का कौशाम्बी की मंझनपुर सीट से और सपा के अवधेश प्रसाद का फैजाबाद की मिल्कीपुर सीट से, भाजपा प्रत्याशियों से चुनाव हार जाना इस धारणा को और पुख़्ता करता है.

वहीं सवर्ण मतदाताओं में पार्टी की पकड़ और मजबूत हुई है. कुशीनगर जिले की कुशीनगर, इलाहाबाद की मेजा, देवरिया की बरहज, गोंडा की मेहनौन और सुल्तानपुर की लम्भुआ जैसी ब्राह्मण बहुल सीटों पर तो भाजपा के प्रत्याशी जीते ही हैं, पर पार्टी उन ब्राह्मण बहुल सीटों पर भी जीती है जहां उसने गैर ब्राह्मण प्रत्याशी दिए थे.

जालौन की माधोगढ़, प्रतापगढ़ की विश्वनाथगंज, देवरिया और इटावा जैसी सीटों पर भाजपा गठबंधन के गैर ब्राह्मण प्रत्याशियों का जीतना इसी ओर इशारा करता है. इसी तरह ठाकुर बहुल सीटों पर भी भाजपा गठबंधन का जलवा बरकरार रहा.

New Delhi: BJP supporters and workers celebrate the party’s victory in the assembly elections with colours, at party headquarters in New Delhi on Saturday. PTI Photo by Kamal Kishore (PTI3_11_2017_000052B)
दिल्ली में शनिवार का पार्टी कार्यकर्ताओं ने मनाया भाजपा की जीत का जश्न. (फोटो: पीटीआई/कमल किशोर)

महराजगंज की सिसवा, जालौन की कालपी, चंदौली की सैय्यद रज़ा, गोंडा की तरबगंज और लखनऊ की सरोजिनीनगर सीट पर भाजपा गठबंधन की जीत इस ओर इशारा करती है कि ठाकुर मतदाता पार्टी के साथ बने रहे.

लेकिन इस जीत का सबसे बड़ा श्रेय दिया जा रहा है गैर यादव पिछड़े मतदाताओं को, जिन्होंने भाजपा को अभूतपूर्व बढ़त दी. अगर लोध, कुर्मी, शाक्य-सैनी, राजभर और निषाद बहुल सीटों पर नज़र डालें, तो परिणाम इसकी पुष्टि करते हैं.

बुलंदशहर की डिबाई, मैनपुरी की भोगांव, पीलीभीत की बरखेड़ा, अलीगढ़ की अतरौली और कन्नौज की तिर्वा जैसी लोध बहुल सीटों पर भाजपा के लोध प्रत्याशियों की बढ़त साफ़ दिखाती है कि लोध मतदाता झूमकर भाजपा के साथ चुनाव में उतरे.

यहां तक की फर्रुखाबाद की लोध बहुल भोजपुर सीट पर भाजपा के गैर लोध प्रत्याशी का जीतना और बसपा के लोध प्रत्याशी का तीसरे स्थान पर चला जाना साफ़ इशारा करता है की लोध मतों में न्यूनतम विभाजन हुआ.

बसपा का वोट बेस माने जाने वाले शाक्य-सैनी-कुशवाहा-मौर्य मतदाताओं का बसपा से टूटकर भाजपा में शामिल होने का जो सिलसिला स्वामी प्रसाद मौर्य के भाजपा में आने और केशव प्रसाद मौर्य के प्रदेश अध्यक्ष बनने के बाद शुरू हुआ था वो अपने अंजाम तक पहुंचा.

बुंदेलखंड की ललितपुर सीट हो या पूर्वांचल में कुशीनगर की पडरौना, पश्चिमी यूपी में बिजनौर की चांदपुर हो या दोआब में फर्रुखाबाद का अमृतपुर, इन तमाम मौर्य-शाक्य-कुशवाहा-सैनी बहुल सीटों पर भाजपा प्रत्याशियों ने जीत दर्ज की.

यही हाल कुर्मी बहुल इलाकों का भी रहा, फिर चाहे वो तराई में बरेली की नवाबगंज सीट हो या वाराणसी की रोहनिया, नेपाल से सटे बहराइच की नानपारा सीट हो या मध्य प्रदेश से नज़दीक पड़ते मिर्ज़ापुर की चुनार सीट.

Modi 2
बनारस में मोदी की रैली का एक दृश्य. (फाइल फोटो: रॉयटर्स)

यूं कुर्मी समुदाय अन्य पार्टियों में भी बंटा रहा और उस आक्रामकता के साथ भाजपा के साथ नहीं गया जिस तरह शाक्य या लोध मतदाता गए, पर उसके एक तबके का भाजपा गठबंधन के साथ आना भी बड़ा असर छोड़ गया, हालांकि इसमें अनुप्रिया पटेल के अपना दल की भूमिका माहौल बनाने से ज्यादा नहीं रही.

नदियों से आजीविका कमाने वाले निषाद-बिंद-मल्लाह समुदाय में भी भाजपा ने ज़बरदस्त सेंधमारी की, जिसका असर परिणामों में दिखता है. पश्चिमी यूपी में आगरा की फतेहाबाद और फिरोज़ाबाद की शिकोहाबाद सीट हो, अवध में उन्नाव की सदर सीट हो, या पूर्वांचल में गोरखपुर की पिपराइच, इन तमाम निषाद बहुल सीटों पर भाजपा गठबंधन ने जीत दर्ज की.

यही नहीं, गोरखपुर ग्रामीण जैसी सीट पर, जहां निषादों का वोट 80 हज़ार के करीब माना जाता है और जहां निषाद पार्टी के अध्यक्ष संजय निषाद मुकाबले में थे, वहां भी भाजपा की जीत साफ़ इशारा करती है कि निषाद समुदाय भाजपा के करीब आया है.

गाज़ीपुर-मऊ-बलिया के इलाके में अच्छी संख्या रखने वाले राजभर समुदाय में भी भाजपा ने सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टी के साथ गठबंधन कर अपनी पहुंच बनाई.

यहां तक की यादव बहुल इलाकों में भी भाजपा का विजय रथ नहीं रुका. बुंदेलखंड की बबेरू, बबीना और गरौंठा हों या पश्चिमी यूपी में बदायूं की गुन्नौर, पूर्वांचल में आज़मगढ़ की फूलपुर पवाई सीट हो या सपाई गढ़ एटा की अलीगंज सीट, यादवों का मत भाजपा को भी मिलता दिखा है, वरना अरुण कुमार यादव और अजित उर्फ़ राजू यादव जैसे भाजपा उम्मीदवारों को बढ़त नहीं मिलती.

साथ ही साथ सहारनपुर की गंगोह, गौतमबुधनगर की दादरी, और हापुड़ की गढ़ मुक्तेश्वर जैसी गुर्जर बहुल सीटों पर भी पार्टी का प्रदर्शन साफ़ करता है कि गुर्जरों ने भी भाजपा का साथ दिया है.

इसके अलावा, जिस जाट मत के रालोद में जाने की बात की जा रही थी उसका बड़ा हिस्सा भाजपा में ही गया है, जिसका सुबूत मथुरा में छाता, आगरा में फतेहपुर सिकरी के अलावा बिजनौर, बुलंदशहर और मुज़फ्फरनगर जिलों के जाट बहुल इलाकों में भाजपा प्रत्याशियों को मिली भारी बढ़त में दिखता है.

यही नहीं, जाटों की मूल पार्टी होने का दावा करने वाली रालोद सिर्फ़ एक सीट तक सिमट गई, जिससे जाहिर होता है कि जाटों का बंटवारा रोकने के लिए अमित शाह द्वारा किए गए प्रयास कारगर साबित हुए.

सभी जातियों-क्षेत्रों में फैले भाजपा गठबंधन के इस व्यापक जनाधार का कारण क्या है? मात्र मैनेजमेंट से इस गोलबंदी को खड़ा नहीं किया जा सकता. फिर क्या ये हिंदू मतों का ध्रुवीकरण है? या विकास के लिए तड़पते और जाति-परिवार की राजनीति से ऊबे सामान्य जनमानस का परिवर्तन के लिए आह्वान?

BJP 3
(फाइल फोटो: रॉयटर्स)

देखा जाए तो ऊपर बताए दोनों ही कारणों ने इस गोलबंदी को आकार लेने में मदद की है. लेकिन इन तमाम समुदायों को एक वोटबैंक के रूप में जोड़ने का काम निश्चित तौर पर प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी के ब्रांड और उनके नाम से उपजी उम्मीद ने किया है, जिसमें अभी भी सामान्य जनमानस की आस्था है.

शायद इसीलिए उन्होंने नोटबंदी के दौर में हुई तकलीफों को हंसते-हंसते सहा, क्योंकि उन्हें भरोसा है कि आने वाले दिनों में उन्हें इसका सिला मिलेगा या इससे एक बेहतर भारत बनेगा, जैसा कि प्रधानमंत्री ने दावा किया.

शायद इसीलिए उन्होंने भाजपा के बाहरी, कमज़ोर और ‘डमी’ उम्मीदवारों को भी जिताया, क्योंकि उनकी नज़र प्रदेश नेतृत्व पर नहीं, बल्कि केंद्र के शीर्ष नेतृत्व पर थी. परंपरागत वफ़ादारियों के दायरों को तोड़कर खड़ा होता ये नया वोट बैंक, ‘मोदी वोट बैंक’ है, जिसने 2014 में आकार लिया और अब इसे और ज्यादा मज़बूती मिली है.

अगर भाजपा जातियों के अंतर्विरोधों और संसाधनों में हिस्सेदारी की मार-काट को काबू में रख सकी तो जब तक मोदी का नाम चलेगा, ये वोट बैंक भी चलेगा.

ऐसे में, ये कहा जा सकता है कि उत्तर प्रदेश के मौजूदा जनादेश के मूल में परिवर्तन की एक प्रचंड चाह जरूर है. ये परिवर्तन किस दिशा में जाएगा, कहना मश्किल है. एक भी मुस्लिम उम्मीदवार न लड़ाकर तीन चौथाई बहुमत पाने वाली पार्टी अगर इसे हिंदुत्व के पक्ष में आया जनादेश मानेगी, तो प्रदेश में आने वाले दिनों में सांप्रदायिक विद्वेष और बढ़ेगा.

पिछले पांच वर्षों में रिकॉर्ड दंगों को झेलने वाला उत्तर प्रदेश आने वाले दिनों में भी सांप्रदायिक हिंसा की आग में जलेगा. लेकिन यदि भाजपा नेतृत्व इसे जनोन्मुखी विकास के लिए मिला जनमत मानेगी, तो शायद प्रदेश की तस्वीर को कुछ और खूबसूरत बनाने का काम हो और समस्याओं से कराहते प्रदेश की जनता को कुछ सुकून मिले.